JEH ALAMA ZILIZOPO KWENYE NOTI YA DOLA 1YA MAREKANI ZINAMAANISHA NINI?

Bila shaka unaifahamu noti ya dola 1 ya Marekani. Huenda umeiona maelfu ya mara, na ni mojawapo ya sarafu zinazotambulika zaidi duniani. Inawezekana hata una kadhaa kwenye pochi yako hivi sasa.

Lakini ni mara ngapi umeiangalia kwa makini na kujiuliza maana ya muundo wake na alama zilizopo juu yake?

Kwanza kabisa, alama hizo hazikuchaguliwa kwa bahati. Kwa mfano, picha ya George Washington haikuwa kwenye dola tangu mwanzo. Noti ya kwanza halali ya dola 1 ilitolewa wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani, na ilikuwa na picha ya Salmon P. Chase ambaye alikuwa Waziri wa Fedha wakati huo. Washington aliwekwa kwenye dola hiyo mwaka 1869.

Upande wa Mbele wa Dola

Tuanzie upande wa mbele wa noti, ambao una picha ya Washington. Upande huu una vitu vingi, ikiwa ni pamoja na:

Muhuri wa Wilaya ya Benki Kuu (Federal Reserve)

- Herufi na namba ya nafasi ya noti

- Namba ya mfululizo (serial number)

- Muhuri wa Hazina ya Marekani

- Namba ya sahani ya uchapishaji

- Mwaka wa toleo (series)

Kwa mfano, kila noti ya dola 1 ina muhuri wa Wilaya ya Federal Reserve System. Huu ni namba (kama 1 au 2) unaoonekana mara nne kwenye noti. Namba hiyo inaonyesha ni benki ipi ya Federal Reserve iliyochapisha noti hiyo. Mfano, namba 2 ina maana ilichapishwa New York. Pia kuna herufi (kama B) inayobainisha wilaya husika.

Herufi na namba ya nafasi ya noti (mfano B3) inaonyesha nafasi halisi ya noti kwenye sahani ya uchapishaji. Pia kuna namba ya sahani (plate number) inayotumika kutambua sahani iliyotumika kuchapisha noti hiyo.

Namba ya mfululizo (serial number) ni mchanganyiko wa herufi na tarakimu 11, na kila noti ina namba yake ya kipekee. Herufi ya kwanza lazima ifanane na ile ya muhuri wa Federal Reserve; ikiwa haifanani, kuna uwezekano noti hiyo ni bandia.

Mwaka wa toleo (series), kwa mfano 2009, hauonyeshi mwaka noti ilipochapishwa, bali ni mwaka ambao muundo huo ulianza kutumika. Mabadiliko hutokea pale kunapokuwa na mabadiliko kama kuteuliwa kwa Waziri mpya wa Fedha.

Muhuri wa Hazina ya Marekani pia upo upande wa mbele. Umebaki karibu sawa tangu 1789, ukiwa na mizani ya haki, ufunguo, na nyota 13. Muundo wa awali uliundwa na Francis Hopkinson.

Upande wa Nyuma wa Dola

Upande wa nyuma una alama muhimu sana, ikiwemo pande mbili za Muhuri Mkuu wa Marekani (Great Seal), pamoja na namba ya sahani ya uchapishaji.

Muhuri Mkuu wa Marekani (Great Seal)

Muhuri huu ulianzishwa na waanzilishi wa taifa la Marekani. Mnamo 1776, kabla ya Continental Congress kuvunjwa, kamati iliundwa yenye watu kama:

- John Adams

- Thomas Jefferson

- Benjamin Franklin

Lengo lao lilikuwa kubuni muhuri unaoonyesha maadili ya taifa jipya. Muundo wa mwisho uliidhinishwa miaka mitano baadaye, ukibuniwa na Charles Thomson.

Upande wa mbele wa muhuri:

Una tai wa Marekani akiwa na Tawi la mzeituni (amani) Mishale (vita)

Kauli mbiu “E Pluribus Unum” (Kutoka wengi, kuwa mmoja)

Juu yake kuna nyota 13 zinazoashiria makoloni 13 ya awali. Mistari ya ngao pia ina maana ya umoja wa majimbo hayo.

Upande wa nyuma wa muhuri:

Una piramidi isiyokamilika yenye safu 13 za mawe, ikionyesha nguvu na uimara. Juu yake kuna jicho lenye mwanga (ishara ya ulinzi wa Mungu).

Maneno yaliyoandikwa ni:

- “Annuit Coeptis” (Mungu ameibariki juhudi yetu)

- “Novus Ordo Seclorum” (Mpangilio mpya wa zama)

Chini kuna namba za Kirumi (1776), kuashiria mwaka wa kuanzishwa kwa taifa.

Hitimisho.

Muundo wa dola 1 una maana nyingi na historia ndefu. Kila alama ina ujumbe wake maalum kuhusu umoja, nguvu, amani na mwanzo wa taifa la Marekani. Na jambo la kuvutia zaidi ni kwamba, kuna sheria inayozuia kubadilishwa kwa muundo wa noti ya dola 1 — hivyo utaendelea kubaki kama ulivyo kwa muda mrefu.

Tupe maoni yako